Peluang Sekali Dalam 20 Tahun: Bagaimana RMK13 Boleh Mengubah Pendidikan Wajib Menjadi Transformasi Sosial

Cadangan Rancangan Malaysia Ke-13 (RMK13) untuk mewajibkan prasekolah pada usia lima tahun, pendidikan rendah pada usia enam tahun, dan pendidikan menengah secara mandatori merupakan satu langkah berani ke arah pendidikan sejagat.

Ia menandakan keazaman untuk memastikan tiada kanak-kanak yang tercicir seiring dengan pembangunan negara. Namun, cita-cita tanpa aspirasi yang realistik boleh mengundang bahaya.

Pendidikan wajib, walaupun terpuji, berisiko menjadi janji kosong jika akses tidak diimbangi dengan amalan inklusif yang tulen, di samping hasil pembelajaran yang relevan secara bermakna.

Realiti ini menyedarkan kita. Walaupun angka enrolmen mungkin meningkat, kualiti pendidikan—dan kuasanya untuk memutuskan kitaran kerugian—masih tidak sekata.

Sekolah-sekolah luar bandar di Sabah dan Sarawak masih kekurangan guru yang berkelayakan, internet yang stabil, dan infrastruktur asas.

Kanak-kanak Orang Asli sering meninggalkan sekolah sebelum peringkat menengah, dengan alasan jarak perjalanan yang jauh dan kurikulum yang terputus hubungan dengan realiti mereka.

Pelajar kurang upaya menghadapi halangan bukan sahaja dalam akses fizikal tetapi juga untuk mendapatkan guru terlatih dan teknologi bantuan.

Dasar pendidikan wajib sahaja tidak akan membaiki ketidaksamaan ini melainkan dasar-dasar inklusiviti yang berhati-hati menangani isu-isu tersebut secara sengaja.

Pengajaran daripada Negara Jiran Kita

Penggubalan dasar yang berhati-hati memerlukan Malaysia melihat ke luar dan juga ke dalam.

Singapura, sebagai contoh, telah melabur secara konsisten dalam latihan kepimpinan sekolah, menjadikan pengetua sebagai pemimpin pengajaran inklusif yang menggunakan data untuk mengesan jurang pembelajaran dan mengatur intervensi yang disasarkan.

Pendekatan mereka menunjukkan bahawa kepimpinan yang kukuh, digabungkan dengan pembangunan profesional guru yang disasarkan dan bermakna, boleh meningkatkan standard secara menyeluruh, termasuk di sekolah yang melayani pelajar kurang upaya pembelajaran dan daripada keluarga berpendapatan rendah.

Sementara itu, Vietnam menawarkan satu lagi contoh menarik. Di komuniti sungai sepanjang Delta Mekong, kerajaan melancarkan bilik darjah bergerak di atas bot, yang dijana oleh tenaga solar, membawa program literasi dan akses teknologi kepada kanak-kanak yang terputus hubungan daripada pendidikan arus perdana.

Program ini bukan sahaja meningkatkan enrolmen tetapi juga menunjukkan bahawa fleksibiliti dan inovasi adalah penting apabila geografi menghalang ekuiti.

Thailand pula menggalakkan semua pelatih guru melengkapkan modul yang diwajibkan mengenai pendidikan keperluan khas supaya bilik darjah arus perdana dilengkapi untuk menampung kanak-kanak kurang upaya, bukannya mengasingkan mereka dalam sistem yang berasingan.

Mesejnya jelas: inklusi mesti disepadukan sepenuhnya ke dalam persediaan guru dari awal lagi, dan tidak dianggap sebagai pengkhususan pilihan atau kursus elektif.

Menguatkan Cita-Cita Menjadi Tindakan

Malaysia, pada tahap tertentu, boleh menyesuaikan pengajaran ini mengikut konteksnya sendiri. Walaupun terdapat rancangan untuk membina sekolah baharu bagi memenuhi keperluan komuniti tempatan dalam Belanjawan 2026, unit pembelajaran bergerak—sama ada bas untuk Sabah luar bandar atau bot untuk komuniti sungai di Sarawak—boleh menjadi penyelesaian untuk membawa pendidikan kepada pelajar.

Unit pembelajaran bergerak ini perlu dikerahkan secara berkala dengan sumber digital dan fasilitator terlatih, memastikan jarak ke sekolah tidak menghalang kanak-kanak daripada belajar.

Dengan peruntukan RM115 juta untuk latihan guru, Kementerian Pendidikan juga boleh mempertimbangkan program pendidikan guru yang mencontohi model Vietnam dan Thailand, dengan meletakkan latihan mengenai keperluan khas, kepelbagaian budaya, dan amalan berinformasi trauma sebagai keperluan teras.

Di samping itu, setiap pengetua harus dilengkapi untuk menganalisis data pembelajaran, menyelaras tunjuk ajar rakan sebaya, dan bekerjasama dengan agensi kesihatan dan sosial supaya sekolah menjadi hab komuniti yang menangani halangan akademik dan sosial kepada pembelajaran secara serentak.

Tanpa pembaharuan berhati-hati yang disasarkan, pendidikan wajib berisiko menjadi hiasan statistik dan bukannya transformasi sosial.

Rancangan Malaysia Ke-13 menawarkan peluang jarang ada untuk membayangkan semula pendidikan sebagai sistem inklusi yang tulen—sistem yang belajar daripada kejayaan serantau dalam memperjuangkan inklusiviti sambil mencipta penyelesaian tempatan agar setiap kanak-kanak, tanpa mengira latar belakang, dapat maju dalam sistem pendidikan wajib ini. - DagangNews.com

Dr Joseph Malaluan Velarde merupakan Pensyarah Kanan di School of Education, Fakulti Sains Sosial dan Pengurusan Masa Lapang, Taylor’s University dan Pengarah Taylor’s Impact Lab, Education for All.