Belanjawan Madani Keempat Ujian Kredibiliti Reformasi Fiskal Anwar

Lebih daripada sekadar angka, Belanjawan Madani keempat Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim merupakan ujian kredibiliti terhadap kerajaan pimpinannya dan hala tuju pembaharuan fiskal Malaysia.

Selepas beberapa kali menarik balik dasar seperti cukai barangan mewah, cukai jualan dan perkhidmatan (SST), serta reformasi subsidi bahan api — selain daripada kelulusan tergesa-gesa Rang Undang-Undang Perolehan Kerajaan yang banyak dikritik oleh masyarakat sivil — Anwar kini tidak mampu lagi mengambil langkah separuh hati yang boleh menjejaskan imej reformisnya.

Pentadbiran Madani, yang kini berada di pertengahan penggal lima tahunnya, turut berdepan tekanan meningkat untuk membuktikan keupayaan mengurus kewangan awam dengan berhemah.

Baru-baru ini, kerajaan terpaksa membatalkan rancangan bernilai RM187 juta bagi pembelian empat helikopter Black Hawk selepas Yang di-Pertuan Agong menyifatkan pesawat itu sebagai “keranda terbang.”

Insiden ini menambah kepada kebimbangan yang dibangkitkan oleh Ketua Audit Negara awal tahun ini, yang melaporkan terdapat “ketidakaturan serius” dalam perbelanjaan kerajaan.

Antara penemuan tersebut termasuklah pengambilalihan pajakan ladang kelapa sawit oleh Felcra Bhd bernilai RM241.8 juta dari tahun 2022 hingga 2024, serta kelemahan dalam proses tender Universiti Kebangsaan Malaysia bernilai RM58.5 juta.

Ketidakaturan yang dibangkitkan oleh Ketua Audit Negara bukanlah sesuatu yang hanya berlaku pada era Madani, namun mandat reformasi pentadbiran ini telah meningkatkan jangkaan rakyat terhadap tadbir urus yang lebih bersih dan pengawasan kewangan yang lebih ketat.

Pembentangan Belanjawan 2026

Dengan Belanjawan 2026 semakin hampir, pertaruhannya kini lebih tinggi daripada sebelumnya.

Pertumbuhan ekonomi negara semakin perlahan berikutan permintaan luar yang lembap, sentimen perniagaan yang lemah, dan isi rumah yang tertekan akibat peningkatan kos sara hidup.

Kenanga Research menjangkakan pertumbuhan hasil kerajaan persekutuan akan perlahan kepada 3.6% pada tahun 2026, apabila pendapatan berkaitan minyak yang lemah mengimbangi peningkatan hasil daripada peluasan SST dan pelaksanaan e-invois.

Dalam keadaan ini, pembuat dasar berdepan cabaran berganda — meningkatkan hasil sambil menegakkan disiplin fiskal tanpa mencetuskan kemarahan rakyat — menjadikan Belanjawan 2026 satu tindakan imbangan antara keperluan politik dan ekonomi.

Memberi kredit kepada Anwar, sejak beliau memegang jawatan sebagai perdana menteri merangkap menteri kewangan pada akhir 2022, Malaysia berjaya mengurangkan defisit fiskal kepada 4.2% daripada Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) menjelang separuh pertama tahun 2025 (1H25).

Ini berbanding defisit sebanyak 6.4% pada tahun 2021, ketika kemuncak pandemik Covid-19.

Sementara itu, hutang kerajaan berkanun berada pada 62.7% daripada KDNK pada 1H25, masih di bawah siling statutori 65%. Namun begitu, ia kekal jauh lebih tinggi berbanding paras pra-pandemik 2019 sebanyak 52.5%.

Disiplin fiskal sekali lagi akan menjadi tunjang utama Belanjawan 2026, yang menurut Kenanga Research dijangka menjadi belanjawan terbesar dalam sejarah Malaysia, dengan perbelanjaan melebihi RM430 bilion.

Political Will

“Kerajaan telah menunjukkan kemahuan politik yang kuat dalam melaksanakan disiplin fiskal, memastikan tindakannya tidak menyebabkan kejutan ekonomi negatif. Dengan rekod sedemikian, kerajaan dijangka dapat mengurangkan defisit fiskal tahun hadapan,” kata Ketua Ahli Ekonomi Bank Muamalat Malaysia Bhd, Mohd Afzanizam Abdul Rashid.

Ahli ekonomi kanan ASEAN OCBC, Lavanya Venkateswaran, turut menjangka defisit fiskal akan terus mengecil — walaupun secara sederhana — kepada antara 3.4% hingga 3.6% daripada KDNK pada tahun 2026.

“Kami menjangkakan kutipan hasil kerajaan akan kekal kukuh, dengan perbelanjaan dirasionalisasi secara lebih sederhana,” katanya.

Namun begitu, peningkatan caj perkhidmatan hutang (DSC) terus menjadi “bom jangka,” menurut laporan The Star.

Caj perkhidmatan hutang kerajaan persekutuan meningkat sebanyak 10% setahun antara 2020 hingga 2024, dengan purata RM42.1 bilion setahun — bersamaan kira-kira 16% daripada hasil kerajaan persekutuan.

Ini bermakna, 16 sen daripada setiap RM1 hasil kerajaan digunakan hanya untuk membayar faedah hutang.

Pengarah Eksekutif Pusat Penyelidikan Sosio-Ekonomi (SERC), Lee Heng Guie berkata nisbah ini boleh meningkat jika kadar faedah domestik naik.

“Caj perkhidmatan hutang yang tinggi amat membimbangkan kerana ia mengambil bahagian besar daripada belanjawan kerajaan, meninggalkan peruntukan yang lebih kecil untuk perkhidmatan asas, dan boleh membawa kepada kenaikan cukai atau pengurangan perbelanjaan.

"Jika kadar faedah domestik meningkat pada masa hadapan, kos perkhidmatan hutang akan bertambah, menambah tekanan fiskal dan menimbulkan risiko terhadap kestabilan kewangan,” tambah Lee.

Membayar Hutang Negara

Kos untuk membayar hutang akan kekal tinggi selagi negara terus berhutang bagi menampung jurang antara hasil dan perbelanjaan.

Tahap keberhutangan Malaysia yang tinggi sebahagian besarnya merupakan isu legasi, yang semakin parah akibat pinjaman besar semasa tempoh pandemik Covid-19.

Kajian tahun 2024 bertajuk “Does the threshold effect of government debt on growth exist for Malaysia?” menunjukkan bahawa hutang kerajaan persekutuan meningkat lebih cepat daripada KDNK nominal antara tahun 1997 hingga 2022.

Walaupun jumlah hutang negara terus meningkat — mencecah RM1.3 trilion setakat akhir Jun 2025 — pentadbiran Madani telah berjaya mengurangkan jumlah hutang baharu tahunan kepada RM77 bilion pada tahun 2024 berbanding RM99 bilion pada tahun 2022. - DagangNews.com