Tarif Trump bersifat sementara — Malaysia tidak perlu bertindak gopoh

Sekali lagi pada 1 Ogos 2025, Presiden Amerika Syarikat, Donald Trump mengisytiharkan tarif `sebenar' setelah memberi tempoh 3 bulan untuk dunia berunding dengannya.

Malaysia, dengan ekonominya yang berasaskan eksport serta kedudukan penting dalam rantaian bekalan elektronik, komoditi dan pembuatan, wajar memantau perkembangan ini dengan teliti.

Namun kebimbangan tersebut tidak boleh bertukar menjadi kegelisahan yang berlebihan.

Lapisan undang-undang, politik dan strategi di sebalik tarif Trump menunjukkan gambaran yang lebih bersifat sementara daripada kekal—suatu penggunaan kuasa eksekutif yang tegas tetapi rapuh, yang boleh dipatahkan melalui semakan undang-undang, tentangan institusi, serta kesabaran strategik.

1. Taktik Tarif Trump: Unilateralisme di Bawah Tekanan Undang-Undang

Persoalan asas dalam episod ini ialah: bolehkah Trump secara sah menguatkuasakan tarif tersebut? Pentadbirannya telah cuba menghidupkan kembali International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) 1977 untuk membenarkan pelaksanaan tarif secara meluas atas alasan “darurat ekonomi”.

Langkah ini dilihat terlalu dipaksa dari segi undang-undang. Dalam kes V.O.S. Selections v. United States, Mahkamah Perdagangan Antarabangsa AS memutuskan pada Mei 2025 bahawa tarif “Liberation Day” Trump melebihi kuasa statutori yang diperuntukkan di bawah IEEPA.

Mahkamah telah mengeluarkan perintah injunksi kekal untuk menghalang penguatkuasaan tarif tersebut. Keputusan itu bagaimanapun digantung sementara menunggu rayuan di Mahkamah Rayuan Persekutuan, yang telah mendengar hujah pada Julai.

Kes ini berkemungkinan akan sampai ke Mahkamah Agung AS, di mana dua doktrin perlembagaan akan diuji: doktrin nondelegation, yang mengehadkan sejauh mana Kongres boleh mendelegasikan kuasa perundangan kepada eksekutif, serta doktrin major questions, yang menetapkan bahawa tindakan eksekutif dengan implikasi ekonomi besar memerlukan kelulusan jelas daripada Kongres.

Ringkasnya, asas undang-undang bagi tarif ini adalah rapuh. Jika mahkamah yang lebih tinggi mengekalkan keputusan awal, tarif ini mungkin akan digugurkan melalui semakan kehakiman.

2. Eropah Membalas — Simbolisme Mengatasi kebenaran

Di peringkat global, kenyataan Presiden Suruhanjaya Eropah, Ursula von der Leyen, bahawa beliau “tidak boleh memaksa syarikat-syarikat Eropah mematuhi” tarif AS telah ditafsir oleh sesetengah pihak sebagai tanda kelemahan institusi. Hakikatnya, ia adalah pendirian strategik yang dirancang.

EU tidak terikat dari segi undang-undang untuk menguatkuasakan dasar perdagangan AS di dalam bidang kuasanya sendiri. Kenyataan von der Leyen lebih bersifat isyarat politik—bertujuan membingkaikan pendekatan AS sebagai unilateralisme dan paksaan, serta menarik perhatian dunia kepada sifat kuasa ekonomi AS yang melampaui sempadan.

Namun begitu, kenyataan seperti ini hampir tidak memberi kesan ke atas tarif itu sendiri. Ia tidak mempunyai kekuatan undang-undang, dan tidak mengubah pendedahan komersial firma Eropah yang mengeksport ke AS.

Namun, ia berperanan dalam diplomasi awam yang lebih luas: menggambarkan EU sebagai pembela perdagangan berasaskan peraturan di tengah kebangkitan nasionalisme ekonomi.

3. Rundingan Melalui Tekanan: Perdagangan sebagai Alat Politik

Tarif Trump tidak boleh difahami semata-mata sebagai dasar ekonomi. Ia adalah sebahagian daripada alat geopolitik yang lebih besar.

Penganalisis telah mencatat bahawa pengumuman tarifnya sering bertepatan dengan tekanan diplomatik—seperti ketegangan dengan Kanada berkaitan Gaza atau dengan Brazil semasa krisis perlembagaan negara itu.

Dengan cara ini, tarif menjadi bentuk rundingan berasaskan tekanan: kesakitan dikenakan melalui tarif, kemudian keringanan ditawarkan sebagai pengaruh dalam isu lain.

Ini adalah bentuk diplomasi transaksional klasik. Ia tidak berpaksikan norma perdagangan antarabangsa mahupun logik ekonomi—ia adalah politik kuasa yang bersembunyi di sebalik dasar.

Pasukan Trump mungkin mendakwa ia berasaskan “darurat nasional”, namun mahkamah telah mempersoalkan kedua-dua asas undang-undang dan fakta bagi dakwaan tersebut.

4. Perlukah Malaysia Gelisah? Strategi Tenang Lebih Wajar

Malaysia, secara semula jadi, memerhatikan perkembangan ini dengan penuh perhatian. Tarif 19% ke atas barangan Malaysia—terutamanya elektronik dan pembuatan berketepatan tinggi—akan memberi kesan langsung kepada eksport dan peluang pekerjaan.

Eksport Malaysia ke AS berjumlah USD 42.3 bilion pada 2024 (MIT Observatory of Economic Complexity). Tarif menyeluruh boleh menjejaskan lebih 300,000 pekerjaan yang berkaitan dengan sektor elektronik, peralatan elektrik dan komponen industri negara.

Jangan panik, Malaysia!

Pertama, proses undang-undang masih berjalan dan tarif ini mungkin tidak akan bertahan selepas semakan kehakiman.

Kedua, jika pun dilaksanakan, ia mungkin bersifat sementara—boleh dibatalkan oleh presiden masa depan atau dihadkan melalui tindakan Kongres.

Ketiga, Malaysia bukanlah sasaran utama tarif strategik AS; penyertaannya lebih kepada pendekatan “tembak rambang” berbanding mesej geopolitik yang terancang.

Paling penting, Malaysia harus mengelak daripada sikap terlalu defensif atau terdesak. Strategi yang tenang, bukan reaksi spontan, harus memandu tindak balas.

Usaha mempelbagaikan rakan dagang, memperkukuh rantaian nilai ASEAN, serta menegaskan kedudukan dalam sektor semikonduktor global, teknologi hijau dan nadir bumi adalah lebih berkesan daripada langkah reaktif.

Kekuatan utama Malaysia terletak pada reputasinya sebagai rakan neutral dan berasaskan peraturan di tengah ASEAN—bukan pada imej yang cemas atau tunduk.

Hanya eksperimen Trump?

Gelombang tarif dari AS di bawah Trump bukanlah suatu penyusunan semula perdagangan global yang kekal—ia hanyalah fasa eksperimen undang-undang dan politik. Malaysia harus kekal berwaspada dan tangkas, namun jangan mudah goyah.

Kekuatan tidak datang dari retorik kosong, tetapi daripada ketenangan, kesedaran undang-undang, dan strategi jangka panjang.

Dunia akan menilai bukan sekadar bagaimana negara bertindak ketika ditekan—tetapi bagaimana mereka berdiri teguh dengan keyakinan yang tenang. - DagangNews.com

Samirul Ariff Othman adalah seorang ahli ekonomi, penganalisis hubungan antarabangsa dan perunding dasar kanan. Beliau memberi nasihat kepada organisasi serantau mengenai strategi perdagangan, undang-undang antarabangsa dan integrasi ASEAN. Pandangan yang dikemukakan adalah pandangan peribadi beliau.