Memahami Landskap Undang-undang Selepas Letupan Putra Heights

Letupan saluran paip gas di Putra Heights pada 1 April 2025 telah menimbulkan persoalan undang-undang yang mendesak tentang kesiapsiagaan Malaysia, struktur akauntabiliti dan perlindungan kawal selia apabila bencana perindustrian berlaku.

Dengan lebih 227 rumah dan 365 kenderaan terjejas – dan 87 rumah dilaporkan dihapuskira sebagai jumlah kerugian , mangsa kini menghadapi perjalanan yang panjang dan kompleks ke arah pampasan dan pemulihan.

Perlindungan Insurans dan Jurang dalam Perlindungan

Ia biasanya diandaikan bahawa pemilik rumah boleh mendapatkan pampasan melalui polisi insurans kebakaran. Walau bagaimanapun, ini hanya boleh dilakukan jika insurans kebakaran rumah yang mencukupi telah dibeli terlebih dahulu.

Walaupun insurans kebakaran secara amnya merupakan prasyarat untuk rumah yang dicagarkan, pemilik hartanah yang lebih lama berbayar penuh mungkin tidak mempunyai perlindungan yang mencukupi atau apa-apa perlindungan, menyebabkan mereka menanggung kerugian itu sendiri.

Walaupun insurans kebakaran wujud, ia biasanya hanya melindungi kerosakan struktur dan kelengkapan tetap. Item boleh alih bernilai tinggi seperti komputer riba, peranti mudah alih dan sistem hiburan, selalunya tidak diinsuranskan, mungkin dikecualikan.

Barangan yang mempunyai nilai sentimental tidak boleh ditukar ganti. Lebih-lebih lagi, susut nilai jangka panjang harta disebabkan publisiti buruk secara amnya tidak boleh dibayar pampasan.

Bagi kenderaan, pemilik yang memilih hanya insurans asas 'pihak ketiga', biasa untuk kenderaan lama, motosikal dan kenderaan komersial, tidak mungkin dilindungi untuk kerosakan yang berkaitan dengan kebakaran. Ini berpotensi menyebabkan ramai orang tanpa bantuan kewangan.

Letupan dan penggantungan penghantaran gas seterusnya di kawasan itu turut mengganggu operasi di kira-kira 200 kilang berdekatan, termasuk pengeluar makanan dan kemudahan pemprosesan logam.

Dari segi undang-undang, ini adalah contoh "kerugian ekonomi tulen", kerugian kewangan yang timbul bukan daripada kecederaan atau kerosakan fizikal tetapi daripada akibat tidak langsung kejadian itu.

Di bawah undang-undang Malaysia semasa, kerugian tersebut secara amnya tidak boleh dipulihkan.

Keputusan Mahkamah Persekutuan 2018 dalam Tenaga Nasional Berhad lwn Batu Kemas Industri & Anor menjelaskan bahawa walaupun kecuaian diwujudkan, ganti rugi untuk kerugian ekonomi tulen mungkin tidak boleh dituntut.

Ini dengan ketara mengehadkan remedi undang-undang untuk industri yang terjejas dan menimbulkan persoalan tentang sama ada undang-undang sedia ada menggambarkan kesalingbergantungan ekonomi zon perindustrian moden dengan secukupnya.

Pemeriksaan awam telah beralih kepada peranan yang dimainkan oleh pemilik saluran paip, Suruhanjaya Tenaga, dan pihak berkuasa tempatan.

Beberapa statut penting mengawal tanggungjawab pihak-pihak ini, Akta Bekalan Gas 1993 (Akta 501), sebagaimana yang dipinda pada 2016, Peraturan-Peraturan Bekalan Gas 1997 [P.U.(A) 287], Akta Suruhanjaya Tenaga 2001 (Akta 610), dan Akta Jalan, Saliran dan Bangunan (Akta 1934).

Sebagai pengangkut gas berlesen di kawasan yang terjejas, pemilik saluran paip bertanggungjawab untuk keselamatan dan penyelenggaraan pemasangan gas di bawah Bahagian III dan VI Peraturan 1997. Setakat ini, tiada petunjuk jika pemilik saluran paip gagal dalam tanggungjawab ini.

Tugas Suruhanjaya Tenaga digariskan dalam Seksyen 4(1) Akta 501, termasuk mandat “untuk melindungi orang awam daripada bahaya yang timbul daripada pengagihan gas melalui saluran paip” [Seksyen 4 (1)(f)].

Sementara itu, tanggungjawab pihak berkuasa tempatan di bawah Akta 133 termasuk pengeluaran permit yang dilaporkan untuk kerja-kerja penggalian di kawasan itu sebelum kejadian.

Walau bagaimanapun, imuniti berkanun merumitkan sebarang pengenaan liabiliti. Suruhanjaya Tenaga dilindungi daripada tindakan undang-undang tertentu di bawah Seksyen 37 Akta 501, manakala pihak berkuasa tempatan dilindungi di bawah Seksyen 95(2) Akta 133 seperti yang dijelaskan oleh kes Mahkamah Persekutuan 2006 Majlis Perbandaran Ampang Jaya lwn Steven Phoa Cheng Loon.

Perlindungan ini mungkin mengehadkan ketersediaan tindakan undang-undang terhadap pihak berkuasa awam yang terlibat.

Walaupun kecuaian kontraktor masih berkemungkinan, ia mesti ditekankan bahawa liabiliti undang-undang tidak boleh ditentukan sehingga siasatan selesai.

Walaupun kecuaian sedemikian diwujudkan, persoalan kekal tentang sama ada kontraktor akan mempunyai sumber kewangan atau perlindungan insurans untuk memberi pampasan kepada mangsa pada skala ini.

Ini menekankan kepentingan insurans liabiliti mandatori dan kawalan kawal selia yang ketat untuk kerja berisiko tinggi berhampiran infrastruktur kritikal.

Ke arah Rangka Kerja Perundangan yang Lebih Berdaya tahan

Kerajaan Persekutuan, bersama Kerajaan Negeri Selangor dan pemilik saluran paip, telah menghulurkan bantuan kewangan ex gratia yang terpuji kepada mangsa.

Walau bagaimanapun, adalah juga penting bahawa perlindungan undang-undang yang lebih kukuh dibangunkan untuk menangani kesan daripada tragedi industri yang serupa pada masa hadapan.

Letupan Putra Heights adalah peringatan yang menyedihkan bahawa semasa Malaysia memajukan infrastruktur dan kapasiti perindustriannya, sistem perundangan dan kawal selia kita mesti seiring. Memperkukuh perlindungan, menutup jurang insurans, dan memastikan akauntabiliti tidak lagi menjadi pilihan – ia penting untuk melindungi nyawa dan mata pencarian. - DagangNews.com

Dr Wilson Tay Tze Vern adalah Pensyarah Kanan dan Pengarah Program program Doktor Falsafah Undang-undang di Pusat Pengajian Undang-undang dan Tadbir Urus, Fakulti Perniagaan & Undang-undang, Taylor's University