Gencatan Senjata Berjalan Tetapi Kos Tenaga Masih Menekan Margin Perniagaan Malaysia

Walaupun gencatan senjata telah diumumkan, kesannya masih mempengaruhi cara perniagaan di Malaysia merancang perbelanjaan, mengurus risiko dan membina daya tahan jangka panjang ketika ruang untuk bertindak semakin sempit.

Di Muar, hab pembuatan perabot terbesar di Malaysia, lebih 100 kilang kecil telah menutup operasi dalam beberapa bulan kebelakangan ini.

Mereka bukan meninggalkan industri kerana permintaan semakin berkurangan, sebaliknya margin keuntungan yang sudah lama tertekan akibat tarif Amerika Syarikat akhirnya tidak lagi mampu menampung kenaikan kos tenaga dan bahan mentah susulan konflik Iran-USA.

Bagi pengusaha yang masih bertahan, mereka menyaksikan satu demi satu kilang di sekeliling mereka menghentikan operasi. Terdapat syarikat yang telah lama bertapak memilih untuk membubarkan perniagaan daripada terus menanggung kerugian, manakala pengusaha kecil pula tidak lagi mempunyai ruang untuk bertahan.

Apabila infrastruktur tenaga Iran mula menjadi sasaran serangan Amerika Syarikat dan Israel pada 28 Februari 2026, perhatian dunia tertumpu kepada perkembangan geopolitik, kenaikan harga minyak dan gangguan di Selat Hormuz — laluan penting yang mengendalikan kira-kira 20% daripada aliran harian minyak dan gas asli cecair (LNG) dunia.

Ketika gencatan senjata antara Amerika Syarikat dan Iran diumumkan pada 8 April, ramai pemilik perniagaan di Malaysia menarik nafas lega dan berharap keadaan akan kembali seperti biasa.

Namun, sehingga kini, kesan sebenar gangguan tersebut masih belum berakhir.

Walaupun gencatan senjata telah diumumkan, keadaan di Selat Hormuz masih belum benar-benar pulih. Meskipun beberapa pengumuman menyatakan laluan tersebut telah dibuka semula, trafik perkapalan kekal jauh di bawah paras normal. Pada waktu tertentu, hanya sekitar tiga kapal sehari melalui laluan itu berbanding lebih 120 kapal sehari dalam keadaan biasa.

Menurut Laporan Pasaran Minyak Mei 2026 oleh Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA), penanda aras minyak mentah kekal sekitar AS$110 setong. Pada masa yang sama, pengeluaran minyak oleh negara-negara pengeluar Teluk masih 14.4 juta tong sehari lebih rendah berbanding paras sebelum perang, manakala inventori minyak global terus menyusut pada kadar rekod.

Apa yang dihentikan oleh perjanjian damai ialah konflik ketenteraan, namun kesan terhadap rantaian bekalan tenaga global masih belum pulih sepenuhnya. Kini, kesan tersebut mula dirasai oleh perniagaan di Malaysia, termasuk melalui peningkatan kos elektrik.

Tekanan Kos Tenaga Semakin Ketara

Tinjauan Persekutuan Pekilang-Pekilang Malaysia (FMM) pada Mei 2026 menunjukkan 72% responden melaporkan keadaan perniagaan mereka semakin buruk sejak konflik bermula, manakala 28% telah melaksanakan atau sedang merancang pelarasan tenaga kerja sebagai tindak balas kepada tekanan kos yang meningkat.

Bagi syarikat di Malaysia, kesan perang ini tidak hadir sebagai kejutan mendadak, sebaliknya muncul secara beransur melalui peningkatan kos operasi. Malah, buat pertama kali sejak mekanisme tarif elektrik baharu diperkenalkan, pelarasan kos yang sebelum ini memberikan penjimatan kini berubah menjadi caj tambahan kepada perniagaan.

Untuk memahami punca keadaan ini, perubahan yang diperkenalkan pada Julai 2025 perlu dilihat semula.

Pada ketika itu, mekanisme Pelepasan Kos Tidak Seimbang atau Imbalance Cost Pass-Through (ICPT), yang menyemak pelarasan kos bahan api setiap enam bulan, digantikan dengan Automatic Fuel Adjustment (AFA), iaitu mekanisme pelarasan bulanan yang menjejaki pergerakan harga bahan api global dan kadar pertukaran asing hampir secara masa nyata.

Di bawah ICPT, terdapat tempoh kelewatan antara perubahan harga global dan kesannya terhadap bil elektrik tempatan, sekali gus memberikan sedikit perlindungan kepada perniagaan daripada turun naik mendadak.

Di bawah AFA, tempoh penampan itu tidak lagi wujud. Sebarang kejutan dalam pasaran tenaga global kini diterjemahkan kepada perubahan kos operasi di Malaysia dalam tempoh kira-kira 30 hari.

Daripada penghujung 2025 hingga awal 2026, mekanisme ini sebenarnya memberi manfaat kepada perniagaan apabila rebat meningkat secara konsisten dan mencapai hampir 9 sen bagi setiap kilowatt jam (kWh) pada November 2025.

Sepanjang Februari dan Mac 2026, rebat masih wujud walaupun semakin berkurangan, sebelum merosot kepada hanya 0.47 sen/kWh pada April.

Kemudian pada Mei, keadaan berubah sepenuhnya.

Buat pertama kali sejak AFA diperkenalkan, mekanisme itu bertukar daripada rebat kepada surcaj. Bagi Mei 2026, kadar ditetapkan pada +1.38 sen/kWh selepas pengeluaran RM91 juta daripada Kumpulan Wang Industri Elektrik membantu mengurangkan tekanan kenaikan yang lebih tinggi.

Sebelum subsidi itu diambil kira, tekanan sebenar kos bahan api berada pada +2.24 sen/kWh. Tenaga Nasional Berhad seterusnya mengunjurkan surcaj akan terus dikenakan setiap bulan dalam suku ketiga 2026, dengan kadar tertinggi dijangka mencecah +3.93 sen/kWh pada Ogos.

Apa yang sebelum ini berfungsi sebagai penampan kepada kos elektrik kini telah berubah menjadi faktor yang meningkatkan kos operasi secara langsung. Pendedahan kepada kenaikan ini menjadi semakin sukar untuk diserap secara pasif oleh perniagaan.

Bagi pengguna komersial dan industri, tiada perlindungan ambang penggunaan seperti yang dinikmati pengguna domestik. Setiap pelarasan AFA diterjemahkan terus kepada kos operasi dan margin keuntungan tanpa pengecualian.

Peralihan Struktur Kos dan Rantaian Bekalan Tenaga

Apa yang membezakan gangguan kali ini daripada kitaran kenaikan harga sebelum ini bukan semata-mata magnitud kenaikan, tetapi puncanya.

Kenaikan terdahulu lazimnya didorong oleh permintaan pasaran dan bersifat kitaran. Kali ini, puncanya ialah gangguan terhadap infrastruktur. Gencatan senjata boleh menghentikan serangan, namun ia tidak membina semula kilang penapisan yang rosak, memulihkan keyakinan syarikat perkapalan atau menggantikan semula inventori yang telah menyusut.

Menurut data awal Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA), inventori minyak global susut sebanyak 129 juta tong pada Mac dan 117 juta tong lagi pada April sahaja. Kehilangan lebih 14 juta tong sehari pengeluaran minyak dari negara-negara Teluk juga tidak boleh dipulihkan hanya melalui pengumuman perjanjian damai.

Penganalisis ING yang menaikkan unjuran harga minyak mereka meskipun rundingan diplomatik sedang berlangsung turut berpandangan bahawa inventori yang rendah serta keperluan global untuk membina semula stok bekalan akan terus menyokong harga minyak dalam tempoh terdekat — Brent dijangka mencatat purata sekitar AS$92 setong menjelang suku keempat 2026.

Keadaan ini didorong oleh tiga faktor utama: ketidaktentuan geopolitik yang berpanjangan, kerumitan peralihan tenaga global, dan peningkatan mendadak permintaan daripada infrastruktur digital. Gabungan faktor ini mengubah landskap perancangan perniagaan secara asas.

Mengandaikan ketidaktentuan akan kembali reda dalam masa terdekat dilihat sebagai andaian yang semakin tidak realistik, sebaliknya pendekatan yang lebih pragmatik ialah menerima bahawa ketidaktentuan kini menjadi sebahagian daripada struktur pasaran.

Di seluruh rantau Asia Pasifik, konflik ini telah mempercepatkan keputusan berkaitan peralihan tenaga yang sememangnya sudah mula berlaku. Kadar import panel solar dari China meningkat di beberapa negara Asia Tenggara apabila syarikat berlumba mendapatkan bekalan sebelum berdepan kemungkinan kenaikan harga.

Di Malaysia, saham syarikat berkaitan solar turut melonjak semula antara 40% hingga 50% daripada paras terendah pada Mac apabila perhatian sektor korporat kembali tertumpu kepada tenaga boleh baharu.

Daripada Kelestarian kepada Perlindungan Margin

Namun, perubahan utama yang berlaku hari ini bukan lagi semata-mata dipacu oleh agenda kelestarian, sebaliknya oleh keperluan kawalan kos.

Perbincangan mengenai tenaga solar dalam bilik mesyuarat kini semakin beralih daripada sasaran karbon dan pelaporan alam sekitar kepada isu perlindungan margin keuntungan serta kebolehramalan kos.

Tenaga kini dilihat lebih seperti bahan mentah strategik yang perlu diuruskan dengan lebih berhati-hati, termasuk mengunci kos apabila keadaan pasaran mengizinkan.

Peralihan yang sedang berlaku bukan lagi sekadar daripada penggunaan tenaga yang cekap kepada tenaga yang mampan, tetapi daripada kecekapan kepada daya tahan.

Solar bukan sahaja menawarkan penjimatan kos, tetapi juga memberikan keterlihatan yang lebih baik terhadap perbelanjaan tenaga, sekali gus membolehkan perniagaan membuat unjuran dan keputusan dengan lebih tepat.

Insentif Tenaga Hijau dan Tekanan Masa Pelaburan

Keperluan untuk bertindak pada 2026 menjadi semakin mendesak apabila beberapa insentif utama menghampiri tarikh tamat. Green Investment Tax Allowance (GITA), yang membolehkan perniagaan mengimbangi sehingga 60% kos projek solar yang layak terhadap pendapatan bercukai, akan berakhir pada 31 Disember 2026.

Melalui Solar Accelerated Transition Action Programme (Solar ATAP), perniagaan boleh memasang kapasiti solar sehingga 100% daripada permintaan maksimum tanpa had kuota, sambil menikmati kontrak eksport tenaga selama 10 tahun.

Bagi pengguna tenaga berskala besar, Corporate Renewable Energy Supply Scheme (CRESS) menawarkan pilihan tambahan melalui pembelian tenaga solar terus daripada pemaju bebas melalui grid TNB.

Bagi syarikat yang masih berhati-hati terhadap komitmen modal permulaan yang tinggi, perjanjian pembelian tenaga atau Power Purchase Agreement (PPA) telah mengubah struktur keputusan pelaburan secara ketara.

Di bawah model ini, perniagaan tidak lagi memerlukan pelaburan modal besar pada peringkat awal, sebaliknya hanya membayar berdasarkan tenaga yang dijana, dengan potensi penjimatan hampir serta-merta dan impak minimum terhadap kunci kira-kira.

Syarikat yang bertindak lebih awal tidak semestinya didorong oleh kebimbangan, sebaliknya oleh pertimbangan perniagaan yang jelas untuk mengunci struktur kos dalam persekitaran ketidaktentuan global yang masih berpanjangan. Perang Teluk mungkin semakin reda, namun kesan ekonominya masih belum selesai. - DagangNews.com