Kajian Separuh Penggal Kertas Putih Pertahanan Malaysia: Ancaman Keselamatan berkaitan AI semakin besar  

Kajian Separuh Penggal Kertas Putih Pertahanan pertama Malaysia (2019) yang dinanti-nantikan telah dilancarkan pada 11 September 2025 oleh Menteri Pertahanan, Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin.

Dalam ucapannya, beliau menekankan beberapa fokus strategik kajian ini, termasuk sifat peperangan yang sentiasa berubah dan keperluan Angkatan Tentera Malaysia (ATM) untuk memiliki teknologi terkini, termasuk alat kecerdasan buatan (AI).

Kini, AI digunakan secara meluas dalam perancangan operasi dan logistik ketenteraan, pengumpulan dan analisis risikan, serta sistem panduan senjata.

AI juga dirancang untuk digunakan dalam aspek elektromagnetik Operasi Berasaskan Rangkaian (Network-Centric Operations) dan sistem kawalan, arahan, serta komunikasi bersama ATM. Namun, kemunculan AI juga membawa risiko strategik sebenar dan berpotensi.

Teknologi AI ibarat pedang bermata dua. Di satu pihak, AI menawarkan potensi besar untuk memacu sistem perancangan keputusan canggih, sistem panduan tepat seperti dron, pengumpulan dan analisis risikan, pendidikan ketenteraan, logistik, dan pertahanan siber.

Dalam sektor awam, AI boleh merangsang pertumbuhan ekonomi, meningkatkan pengalaman pembelajaran pendidikan, serta mengautomasikan pelbagai fungsi pejabat untuk mengoptimumkan produktiviti.

Di pihak lain, AI juga membuka ruang kepada ancaman keselamatan baharu yang mungkin sukar ditangani oleh mekanisme tradisional. ATM perlu bersiap sedia untuk mengesan, menghalang, menafikan, dan memusnahkan ancaman baharu ini.

Tiga ancaman berpotensi yang dipacu AI dikenal pasti:

1. Keganasan dan Serangan Infrastruktur Kritikal

AI boleh digunakan oleh pengganas untuk melaksanakan serangan automatik, merancang serangan, menutup jejak, dan menjadikannya tontonan awam.

Kod AI mampu mengenal pasti kelemahan infrastruktur kritikal, meramalkan corak tindak balas pasukan keselamatan, dan menggunakan maklumat ini untuk melancarkan serangan halus dan berskala tinggi terhadap rangkaian kewangan, infrastruktur komunikasi, sistem bekalan air, dan sistem operasi saluran paip minyak serta gas.

Tambahan pula, keterhubungan dalam talian yang semakin mendalam di peringkat serantau dan global meningkatkan risiko serangan siber berantai, yang boleh menjejaskan kestabilan di seluruh dunia.

2. Lanun Maritim Menggunakan Taktik AI

Lanun maritim mungkin menggunakan AI untuk membajak kapal perdagangan. Kawasan maritim strategik Asia Tenggara, termasuk Laut China Selatan, Selat Melaka, Laut Sulu dan Sulawesi, adalah laluan perdagangan utama yang membawa sebahagian besar perdagangan serantau dan dunia setiap tahun.

AI boleh membolehkan lanun merancang dan mengesan kapal dengan lebih efektif, menggunakan kapal autonomi yang dikawal AI atau dron tanpa pemandu untuk risikan dan serangan, atau melumpuhkan kapal sasaran melalui malware berkuasa AI sebelum pencerobohan.

Potensi penggunaan AI oleh lanun bukan sahaja menimbulkan isu keselamatan maritim tetapi juga gangguan ekonomi terhadap perdagangan laut.

3. AI Sebagai Ancaman Strategik Mandiri

AI sendiri berpotensi menjadi ancaman terhadap manusia dalam bidang politik dan strategi. Risiko AI melepasi kawalan manusia, atau dikenali sebagai “AI singularity”, menimbulkan kebimbangan bahawa AI boleh membangunkan tingkah laku mencari kuasa secara bebas, mengganggu keputusan manusia dan norma tadbir urus antarabangsa.

Ini bukan lagi fantasi. Terdapat kes di mana alat AI, selepas menyedari mereka berkomunikasi antara satu sama lain, kembali menggunakan bahasa pengaturcaraan komputer untuk bercakap antara mereka. Terdapat juga kes AI mengugut pengendali manusianya dalam pertikaian manusia-mesin.

AI juga boleh melancarkan kempen disinformasi tersembunyi dan operasi pengaruh untuk memanipulasi pendapat awam, dilakukan di seluruh dunia oleh sekumpulan mesin AI. AI boleh melancarkan operasi “false flag” untuk melibatkan manusia dan negara ke dalam peperangan, malah berpotensi kepada bencana nuklear.

Sekali manusia musnah, AI boleh membangunkan semula dirinya menjadi kuasa mesin global, seperti yang digambarkan dalam siri filem Terminator.

Penting ATM kuasai AI

Dengan tiga ancaman berpotensi ini, adalah tepat dan penting bagi ATM untuk memperoleh dan menggunakan teknologi AI terkini, membina kepakaran dalam mengendalikan sistem ini, memahami cara pihak lawan mungkin menggunakannya untuk tujuan jahat serta cara untuk menangkis ancaman tersebut, dan menilai bagaimana AI itu sendiri boleh menjadi ancaman keselamatan negara.

Penekanan semula kepentingan mendapatkan teknologi AI dalam Kajian Separuh Penggal Kertas Putih Pertahanan akan memberi dorongan kepada ATM untuk secara strategik memasuki bidang AI yang penting, walaupun penuh paradoks ini. - DagangNews.com

Adam Leong Kok Wey, PhD, merupakan Profesor Pengajian Strategik dan Pengarah Pusat Pengajian Pertahanan dan Keselamatan Antarabangsa (CDISS) di Universiti Pertahanan Nasional Malaysia (NDUM). Beliau juga merupakan Fellow Tersohor di Kolej Staf Angkatan Tentera Malaysia.

Tulisan asal dalam bahasa Inggeris disiarkan di thediplomat.com