Belanjawan Pertahanan RM21.7 Bilion: Mampukah DIPN Tutup Ketirisan?

Malaysia tidak melangkah ke tahun 2026 dengan krisis keselamatan yang terbuka. Tiada konflik bersenjata di sempadan dan tiada keperluan mobilisasi ketenteraan luar biasa.

Dari sudut operasi, keadaan ini sering ditafsirkan sebagai kestabilan. Dari sudut tadbir urus, tafsiran itu mengelirukan.

Sektor pertahanan negara membawa satu beban yang lebih sukar dikesan tetapi jauh lebih mahal untuk diperbetulkan, iaitu defisit kepercayaan terhadap pengurusan perolehan dan pelaksanaan projek strategik.

Defisit ini tidak muncul dalam inventori aset, tetapi terbentuk melalui kelewatan projek, pembaziran kos dan episod ketirisan yang berulang.

Dalam konteks inilah Dasar Industri Pertahanan Negara (DIPN) perlu dinilai. Ia bukan sekadar dasar industri atau pelan pembangunan vendor tempatan. Ia merupakan ujian tadbir urus paling besar yang pernah dihadapi sektor pertahanan Malaysia.

Belanjawan Besar, Risiko Fiskal Nyata

Belanjawan Pertahanan 2026 memperuntukkan sekitar RM21.7 bilion, dengan lebih RM6 bilion diperuntukkan bagi pemodenan dan perolehan aset strategik.

Dari sudut fiskal, angka ini meletakkan pertahanan sebagai antara sektor dengan perbelanjaan modal terbesar kerajaan.

Dalam persekitaran fiskal yang semakin ketat, setiap ringgit perolehan pertahanan membawa implikasi kos peluang yang besar.

Dana yang terikat kepada projek tertangguh atau tidak berfungsi bukan sahaja menjejaskan kesiapsiagaan ketenteraan, malah melemahkan kecekapan perbelanjaan awam secara keseluruhan.

Sejarah Malaysia menunjukkan satu pola yang konsisten. Peningkatan peruntukan tidak menjamin peningkatan keupayaan, khususnya apabila kawalan kos, pengurusan risiko dan disiplin projek tidak bergerak seiring.

Dalam konteks ini, DIPN muncul sebagai usaha membetulkan logik perbelanjaan, bukan sekadar menambah dana.

Rekod Lama yang Belum Diselesaikan

DIPN tidak wujud dalam vakum. Ia dibentuk di atas rekod perolehan yang panjang dan bermasalah.

Perolehan kapal selam Scorpène pada awal 2000-an sering dirujuk sebagai kejayaan dari sudut keupayaan maritim. Kapal selam tersebut akhirnya beroperasi dan menjadi aset penting.

Namun pada masa yang sama, kontrak itu kekal sebagai rujukan perdebatan awam dan siasatan berkaitan ketelusan serta pengurusan risiko reputasi. Implikasinya bukan bersifat teknikal, tetapi institusi dan fiskal.

Projek Littoral Combat Ship (LCS) mengukuhkan kebimbangan tersebut. Penemuan Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara (PAC) menunjukkan kelewatan ketara, perubahan spesifikasi dengan implikasi kos yang signifikan, serta perbelanjaan besar yang belum diterjemahkan kepada keupayaan operasi mengikut garis masa.

Isu ini berpunca daripada kelemahan tadbir urus dan kawalan projek, bukan tahap pembiayaan.

Insiden kehilangan dua enjin jet pesawat pejuang sekitar 2007 hingga 2008 pula mendedahkan kelemahan asas dalam pengurusan inventori aset bernilai tinggi.

Aset strategik boleh keluar daripada sistem tanpa pengesanan yang berkesan, sekali gus menunjukkan kegagalan kawalan dalaman yang lazimnya tidak diterima dalam mana-mana organisasi besar yang berdisiplin.

Kesemua episod ini berkongsi satu pola ekonomi dan institusi yang jelas: sektor pertahanan diurus sebagai proses perolehan, bukan sebagai sistem tadbir urus berisiko tinggi.

Isyarat Terkini dan Tekanan Tadbir Urus

Keperluan kepada pembetulan struktur menjadi lebih mendesak apabila agensi penguat kuasa pada awal 2026 mengesahkan siasatan terhadap beberapa perolehan keselamatan, termasuk pembekuan akaun dan rampasan aset bagi tujuan penyiasatan.

Perkembangan ini membawa mesej yang jelas kepada pembuat dasar dan pemerhati fiskal. Risiko tadbir urus dalam sektor pertahanan belum dihapuskan sepenuhnya.

Dalam konteks ini, DIPN berfungsi sebagai alat isyarat dasar bahawa kerajaan menyedari kos ekonomi dan reputasi akibat kegagalan perolehan berskala besar.

Apa yang Benar-benar Baharu dalam DIPN

Beberapa mekanisme baharu diperkenalkan bagi mengikat pelaksanaan dasar dengan lebih ketat berbanding pendekatan terdahulu.

Antaranya ialah penetapan kandungan tempatan minimum 30 peratus sebagai keperluan teras dalam perolehan pertahanan, bukan sekadar insentif.

Pendekatan ini bertujuan memaksa perubahan struktur rantaian nilai serta mengurangkan kebocoran nilai ke luar negara.

Selain itu, aktiviti penyelenggaraan, pembaikan dan baik pulih (MRO) selepas tempoh waranti diarahkan untuk dipindahkan kepada syarikat tempatan.

Dari sudut ekonomi, langkah ini bertujuan mengekalkan aliran nilai pasca-perolehan dalam negara serta mengurangkan kos jangka panjang akibat pergantungan kepada pengeluar luar.

Secara prinsip, perubahan ini mengalihkan fokus daripada pembelian aset kepada pemilikan keupayaan dan kos kitar hayat, satu pendekatan yang lebih selari dengan amalan tadbir urus yang matang.

Empat Teras, Satu Risiko Utama

Kerangka dasar ini bertunjangkan empat teras utama: pengukuhan tadbir urus dan institusi, pembangunan teknologi tempatan, pemantapan ekosistem serta rantaian bekalan, dan peningkatan daya saing global termasuk eksport.

Dari sudut reka bentuk dasar, kesemuanya bersifat munasabah.

Namun, risiko utamanya kekal satu, iaitu penguatkuasaan.

Tanpa audit bebas, ketelusan kontrak dan keberanian untuk menghentikan projek yang gagal memenuhi kriteria kos-faedah, DIPN berisiko mengulangi kitaran lama dalam kerangka baharu.

Apabila Retorik Tamat dan Tadbir Urus Bermula

Nilai sebenar Dasar Industri Pertahanan Negara tidak terletak pada keluasan skop atau keindahan rangka kerjanya.

Nilai tersebut terletak pada keupayaan sistem pertahanan negara untuk membuat keputusan yang betul secara berulang, dalam keadaan fiskal yang terhad dan persekitaran keselamatan yang semakin kompleks.

Dasar ini hanya bermakna jika ia berjaya mengubah tabiat institusi: daripada meluluskan kepada menilai, daripada meneruskan kepada menghentikan, dan daripada bertolak ansur kepada menguatkuasakan.

Tanpa keupayaan ini, sebarang syarat kandungan tempatan, pemindahan teknologi atau reformasi rantaian bekalan akan kekal sebagai niat yang baik tanpa kesan struktur.

DIPN memberi Malaysia satu peluang pembetulan yang jarang muncul dalam kitaran dasar awam. Sama ada peluang ini diterjemahkan kepada disiplin sebenar atau sekadar menambah satu lapisan baharu kepada sistem lama akan ditentukan oleh pelaksanaan, bukan retorik.

Dalam sektor pertahanan, kegagalan institusi jarang berlaku secara tiba-tiba. Ia terbentuk melalui keputusan kecil yang tidak dipersoalkan, sehingga kos pembetulan menjadi terlalu tinggi untuk dielakkan. - DagangNews.com

DISCLAIMER

Artikel ini disediakan sebagai analisis tadbir urus dan dasar awam berasaskan sumber maklumat awam, laporan institusi dan rekod Parlimen yang tersedia pada tarikh penulisan. Analisis ini menilai corak institusi, proses pembuatan keputusan dan implikasi dasar dalam pengurusan sektor pertahanan. Pandangan dan tafsiran yang dikemukakan mencerminkan analisis penulis dan tidak bertujuan sebagai penentuan fakta perundangan, pengesahan salah laku atau penilaian terhadap mana-mana individu, organisasi atau pihak tertentu. Rujukan kepada projek, perolehan atau siasatan dibuat semata-mata dalam kerangka kepentingan awam dan pembaharuan institusi.