Di tengah-tengah ketegangan dasar perdagangan Trump, peranan WTO sebagai penimbang tara kekal lumpuh

GENEVA 5 Jun - Walaupun Presiden AS Donald Trump melancarkan perang perdagangan dan tarif, sistem untuk menyelesaikan pertikaian sedemikian dalam Pertubuhan Perdagangan Dunia telah lumpuh selama bertahun-tahun -- oleh Amerika Syarikat.

Setelah kembali ke Rumah Putih, Trump telah mengenakan kenaikan tarif sebanyak 10 peratus ke atas barangan China, dengan Beijing segera membalas dengan tarif ke atas import tenaga, kereta dan alat ganti jentera AS.

China berkata pada Selasa bahawa ia akan memfailkan aduan dengan WTO mengenai levi AS yang "berniat jahat" -- tetapi langkah itu berkemungkinan menemui jalan buntu, melainkan Beijing dan Washington menyelesaikan pertelingkahan mereka sendiri.

Obama, Trump, sekatan jalan Biden 

WTO telah diasaskan pada tahun 1995 sebagai pengganti kepada GATT, Perjanjian Umum mengenai Tarif dan Perdagangan sejak tahun 1948.

Proses untuk menyelesaikan pertikaian di badan perdagangan global yang berpangkalan di Geneva melalui beberapa peringkat.

Apabila aduan dibawa, perundingan dimulakan antara ahli yang bertentangan antara satu sama lain.

Sekiranya tiada persetujuan dicapai, pengadu boleh meminta penubuhan panel khas, terdiri daripada tiga hingga lima pakar. Negara boleh membuat rayuan terhadap keputusan panel.

Tetapi Badan Rayuan atau Appellate Body WTO, yang terdiri daripada tujuh pakar dalam undang-undang dan perdagangan antarabangsa, tidak dapat mengendalikan sebarang kes baharu sejak Disember 2019: kerusinya kekal kosong kerana Amerika Syarikat menyekat pencalonan.

Amalan ini bermula di bawah Presiden Barack Obama, berterusan sepanjang penggal pertama Trump, dan diteruskan di bawah penggantinya Joe Biden.

Washington menuduh Badan Rayuan terlalu mentafsir peraturan perdagangan antarabangsa dan tidak menghormati tarikh akhir WTO untuk menyelesaikan kes.

Amerika Syarikat juga menegaskan keputusan badan itu tidak boleh menceroboh "keselamatan negara".

Pada 2022, ahli-ahli WTO memutuskan untuk mengadakan perbincangan bertujuan supaya sistem beroperasi sepenuhnya dan berjalan menjelang 2024 -- tetapi belum ada persetujuan dicapai.

Dalam pada itu, beberapa ahli WTO, termasuk Kesatuan Eropah dan China, telah membangunkan proses rayuan alternatif yang membolehkan beberapa kes bergerak ke hadapan.

Antara kes itu ialah perbalahan antara Brussels dan Colombia mengenai duti anti-lambakan Bogota ke atas import kentang goreng beku dari tiga negara EU.

Tetapi Amerika Syarikat belum mendaftar.

Oleh itu, walaupun sistem sementara ini berfungsi dengan baik untuk negara-negara yang mengambil bahagian, ia tidak menghalang ahli WTO lain daripada terus memfailkan rayuan kepada Badan Rayuan yang hampir mati -- dengan berkesan meninggalkan kes-kes dalam limbo.

Rayuan sia-sia 

Pada masa ini, 32 keputusan panel pertikaian "telah dirayu kepada pembatalan", menurut WTO.

Akibatnya, keputusan Badan Penyelesaian Pertikaian (Dispute Settlement Body atau DSB) agensi itu tidak terpakai kerana rayuan kekal tergantung.

Daripada 32 rayuan ini, dua difailkan oleh Amerika Syarikat -- terhadap China dan Turki -- dan 11 difailkan terhadap Amerika Syarikat, termasuk tiga oleh China, dua oleh Kanada dan dua oleh Turki.

Dan walaupun Badan Rayuan tidak berfungsi, beberapa negara terus melancarkan aduan awal, seperti yang dilakukan oleh China sekarang.

Kali terakhir Washington membawa pertikaian pada peringkat pertama adalah pada Julai 2019, dalam pertengkaran pertanian dengan India. Kedua-dua negara telah mencapai persetujuan.

Apabila sesebuah negara ditegur oleh badan penyelesaian pertikaian, ia mesti melaksanakan cadangan pakar dalam jangka masa yang dipanggil munasabah yang ditetapkan oleh DSB.

Sekatan boleh dikenakan sekiranya negara tidak menunaikan kewajipannya.

© Agence France-Presse