Lembaran Baharu Kebebasan Akhbar Malaysia dalam Era Kecerdasan Buatan

Ketika Malaysia menyertai sambutan global tahunan Hari Kebebasan Akhbar Sedunia oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 3 Mei, negara berada pada saat yang penting untuk kebebasan media, kewartawanan beretika dan pembaharuan.

Tema tahun ini, "Melapor Dalam Dunia Baharu Yang Berani - Kesan Kecerdasan Buatan (AI) Terhadap Kebebasan Media Dan Akhbar", bergema di negara ini di mana perjuangan untuk kemerdekaan akhbar dan kewartawanan beretika telah menjangkau generasi, kini dibentuk semula oleh kuasa AI yang mengganggu.

Pada Februari 2025, Parlimen Malaysia meluluskan Rang Undang-undang Majlis Media Malaysia (MMC) yang telah lama ditunggu-tunggu. Langkah penting ini dilakukan 50 tahun selepas idea itu pertama kali dicadangkan oleh Perdana Menteri kedua Malaysia, Allahyarham Tun Abdul Razak Hussein, pada 1974.

Kelulusan Rang Undang-undang dilihat sebagai detik bersejarah bagi landskap media tempatan, menandakan berdekad-dekad advokasi oleh wartawan, organisasi media dan penyokong kebebasan akhbar.

Ia menjanjikan sebuah majlis yang akan melindungi kebebasan akhbar, menegakkan piawaian etika, dan menyediakan alternatif yang diterajui industri kepada undang-undang yang menyekat seperti Akta Mesin Cetak dan Penerbitan 1984.

Selepas beberapa percubaan, mengubah landskap politik, dan perbahasan berulang mengenai struktur dan kebebasan majlis, Rang Undang-undang MMC akhirnya diluluskan tahun ini.

Cabaran AI dalam Kewartawanan

Ketika Malaysia meraikan kejayaan perundangan ini, ia menghadapi cabaran baharu, seperti penyepaduan AI dalam kewartawanan.

AI sedang mengubah landskap media Malaysia dengan pantas, menawarkan kedua-dua peluang dan cabaran untuk kebebasan akhbar dan integriti kewartawanan - isu yang perlu diutamakan oleh majlis.

Teknologi AI kini dibenamkan dalam bilik berita Malaysia, menguasakan penulisan berita automatik, sauh berita yang dijana AI, transkripsi masa nyata, penyampaian kandungan yang diperibadikan dan keupayaan berbilang bahasa.

Inovasi ini menjanjikan kecekapan bilik berita yang lebih baik dan alat berkuasa untuk memerangi maklumat salah. Walau bagaimanapun, penggunaan AI yang pantas juga memperkenalkan cabaran yang kompleks seperti anjakan pekerjaan, kecenderungan algoritma, privasi data dan hak harta intelek.

Di samping itu, kebimbangan terhadap "halusinasi" AI - di mana AI generatif menghasilkan maklumat yang munasabah tetapi mengelirukan - semakin berkembang.

Ironinya, walaupun AI telah menunjukkan janji dalam menangani maklumat yang salah, ia berisiko menjejaskan kepercayaan jika tidak ditadbir secara bertanggungjawab.

Sifat serampang dua mata AI ini menekankan keperluan mendesak untuk garis panduan etika yang mantap dan pengawasan kawal selia—suatu bidang di mana majlis mesti memimpin dengan tegas.

Peringatan yang jelas tentang risiko ini datang beberapa hari sebelum Rang Undang-undang MMC diluluskan. Sistem pemantauan sebuah platform media sosial popular telah tersilap menyekat akaun beberapa organisasi berita Malaysia selepas mereka melaporkan kes serangan seksual berprofil tinggi.

AI membenderakan kandungan itu sebagai melanggar piawaian komuniti, gagal membezakan antara kewartawanan yang bertanggungjawab dan bahan berbahaya, menyebabkan akaun saluran berita yang sah dinyahkan.

Insiden ini menimbulkan kebimbangan besar dalam sektor media. Ia menyerlahkan cabaran penyederhanaan AI, di mana sistem automatik berjuang untuk membezakan antara pelaporan media yang bertanggungjawab dan jenis kandungan lain.

Terdapat keperluan bagi platform untuk memperhalusi mekanisme penyederhanaan mereka dan mempertimbangkan status yang dibezakan untuk organisasi media yang disahkan bagi memastikan layanan yang adil pada platform digital.

Episod ini menyerlahkan isu penting bahawa walaupun AI ditugaskan untuk menyederhanakan kandungan tanpa pengawasan manusia yang mencukupi, kebebasan akhbar boleh menjadi kerosakan cagaran.

Memandangkan platform media sosial semakin bergantung pada AI, risiko semakin meningkat bahawa algoritma - bukannya editor atau wartawan - akan menentukan berita yang sampai kepada orang ramai, menimbulkan persoalan tentang ketelusan, akauntabiliti dan kebebasan bersuara.

Ke arah penyepaduan AI yang Bertanggungjawab

Dalam persekitaran media digital di Malaysia, di mana platform media sosial berfungsi sebagai sumber berita dan vektor maklumat salah, integrasi AI yang bertanggungjawab adalah lebih mendesak berbanding sebelum ini.

Inisiatif yang bertujuan untuk menangani maklumat salah dan kerjasama antara kerajaan dan syarikat teknologi adalah penting, tetapi penguatkuasaan tetap tidak konsisten.

Visi bagi Rang Undang-undang MMC, yang memfokuskan pada penetapan standard dan tadbir urus yang tinggi, kini mesti merangkumi rangka kerja yang jelas untuk penggunaan AI dalam kewartawanan, memastikan ia menyokong dan bukannya menjejaskan kebebasan akhbar.

Pada Hari Kebebasan Akhbar Sedunia ini, Malaysia meraikan satu peristiwa penting yang menghormati perjuangan lamanya untuk kewartawanan bebas.

Dengan penubuhan Rang Undang-undang MMC dan tumpuan yang semakin meningkat pada integrasi AI yang bertanggungjawab, negara bergerak ke arah masa depan di mana akhbar bebas dan berfikiran ke hadapan – memberi maklumat, mencabar dan memberi inspirasi dalam dunia yang semakin digital dan dipacu AI. - DagangNews.com

Philip Gan Chee Keat merupakan Pengarah Program Ijazah Sarjana Muda Komunikasi Massa (Kepujian) dan Pensyarah di Pusat Pengajian Media dan Komunikasi, Fakulti Sains Sosial & Pengurusan Riadah di Taylor's University.