Belanjawan 2026: Reformasi, Pelepasan dan Jalan ke Peti Undi

Belanjawan 2026 Malaysia bukan sekadar pelan fiskal, tetapi merupakan satu kenyataan hasrat pada ketika negara berdepan tekanan ekonomi, ketidaktentuan politik dan peningkatan harapan rakyat.

Sebagai belanjawan pertama di bawah Rancangan Malaysia Ke-13 (RMK13), ia perlu berjalan di atas tali yang halus – memberi pelepasan kepada isi rumah, membuktikan komitmen kerajaan terhadap reformasi, dan pada masa sama memberi isyarat disiplin fiskal kepada pelabur.

Dengan spekulasi pilihan raya umum akan berlangsung pada separuh kedua 2026 atau 2027, bergantung kepada kestabilan gabungan kerajaan dan sentimen rakyat, setiap butiran dalam belanjawan ini membawa makna ekonomi dan politik yang besar.

Rasionalisasi Subsidi dan Simbolisme

Satu daripada dasar utama menjelang pembentangan belanjawan ialah pelarasan subsidi petrol RON95, yang menurunkan harga daripada RM2.05 kepada RM1.99 seliter bagi warganegara Malaysia berkuat kuasa 30 September 2025.

Di bawah skim Budi Madani RON95 (BUDI95), subsidi bersasar ini hanya dinikmati warganegara, manakala syarikat dan kebanyakan bukan warganegara tidak layak – dengan pengecualian untuk kumpulan tertentu seperti pemandu e-hailing.

Kerajaan berhujah, mekanisme bersasar ini mengurangkan ketirisan, khususnya aktiviti penyeludupan rentas sempadan, sambil menjimatkan antara RM2.5 bilion hingga RM4 bilion setahun untuk dilaburkan semula dalam pengangkutan awam, kesihatan dan bantuan kepada golongan berpendapatan rendah.

Bagi rakyat yang terkesan dengan inflasi, penurunan kecil tetapi simbolik kepada RM1.99 memberi pelepasan harga petrol, di samping menjadi peringatan bahawa reformasi subsidi boleh diterima rakyat sekiranya dilaksanakan dengan cermat.

Tadbir Urus dan Reformasi

Di luar isu subsidi, reformasi tadbir urus dijangka menjadi tumpuan dalam Belanjawan 2026. Di bawah kerangka Ekonomi MADANI, kerajaan telah memberi isyarat untuk memperkukuh ketelusan dalam perolehan, menyusun semula syarikat berkaitan kerajaan (GLC), serta mempercepatkan pendigitalan perkhidmatan awam.

Cadangan undang-undang seperti Akta Kebebasan Maklumat dan Akta Ombudsman boleh menjadi tonggak baharu kerangka tadbir urus negara. Jika dilaksanakan dengan ikhlas, reformasi ini mampu mengembalikan keyakinan rakyat serta meningkatkan daya tarikan Malaysia kepada pelabur.

Daya saing turut menjadi agenda utama. Kerajaan telah mengenal pasti semikonduktor, kecerdasan buatan (AI) dan ekonomi digital sebagai sektor berimpak tinggi.

Dengan semikonduktor kini menyumbang lebih 5.1% kepada Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK), Belanjawan 2026 dijangka memperkenalkan insentif bagi mengangkat Malaysia daripada sekadar hab pemasangan dan ujian kepada pusat reka bentuk, inovasi dan pembungkusan termaju.

Pelaburan dalam pembangunan bakat, khususnya dalam AI dan automasi, serta jalinan lebih kukuh antara industri dan akademia dianggap kritikal. Kejayaan di sini akan menentukan sama ada Malaysia mampu keluar daripada perangkap pendapatan pertengahan atau terus berdepan risiko kelembapan dalam ekonomi global berteknologi tinggi.

Kebajikan Sosial dan Sentimen Rakyat

Kebajikan sosial akan kekal sebagai tonggak utama. Dengan kos makanan dan perumahan yang meningkat serta banyak isi rumah masih bergelut untuk pulih daripada tekanan kewangan era pandemik, bantuan tunai dan subsidi bersasar dijangka diperluas.

Cabaran utama ialah menyeimbangkan belas ihsan dengan ketelitian fiskal. Rasionalisasi subsidi, walaupun perlu untuk membendung pembaziran, boleh mencetuskan rasa tidak puas hati jika komunikasi lemah.

Kerajaan mesti meyakinkan rakyat bahawa rasionalisasi bukanlah langkah penjimatan melampau, tetapi pengagihan semula – memastikan sumber terhad sampai kepada mereka yang benar-benar memerlukan.

Konsolidasi Fiskal dan Keperluan Iklim

Defisit fiskal Malaysia, yang melonjak ketika pandemik, telah berkurangan dalam beberapa tahun kebelakangan ini.

Namun, hutang awam masih tinggi sekitar 64.6% daripada KDNK, sekali gus menguji had fiskal negara.

Pertumbuhan pada 2026 diunjurkan sekitar 4.1% – mencerminkan daya tahan, tetapi juga terdedah kepada risiko seperti kelembapan ekonomi China, harga komoditi yang tidak menentu, dan ketegangan geopolitik berterusan.

Bagi Putrajaya, mesejnya jelas: ruang fiskal semakin sempit, namun jangkaan untuk bertindak semakin besar.

Konsolidasi fiskal tidak boleh diabaikan. Kerajaan telah berjanji untuk menurunkan defisit di bawah 3% KDNK menjelang 2030, satu sasaran yang memerlukan disiplin perbelanjaan serta sumber hasil baharu.

Antara opsyen termasuk memperluas asas cukai melalui pematuhan lebih ketat SST, menaikkan cukai ke atas arak atau tembakau, serta meneroka cukai karbon.

Dalam masa sama, kerentanan Malaysia terhadap perubahan iklim menuntut pelaburan besar dalam mitigasi banjir, tenaga boleh diperbaharui dan infrastruktur berdaya tahan – perbelanjaan yang mendesak dan sukar ditangguhkan dari sudut politik.

Ujian sebenar ialah sama ada semua ini boleh dicapai tanpa melebihi had fiskal yang sudah tegang akibat hutang tinggi.

Peti Undi

Dalam suasana ini, Belanjawan 2026 secara tidak langsung berfungsi sebagai manifesto politik. Langkah seperti penurunan harga petrol kepada RM1.99 boleh ditafsirkan sebagai dasar ekonomi, tetapi juga sebagai isyarat menjelang pilihan raya – menunjukkan kerajaan berusaha meringankan beban rakyat sambil melaksanakan reformasi.

Namun, penilaian rakyat terhadap keikhlasan ini bergantung kepada sejauh mana kerajaan berjaya melaksanakan reformasi lebih besar dalam tadbir urus, pertumbuhan dan ekuiti.

Risikonya nyata. Jika reformasi subsidi mencetuskan kemarahan, jika pertumbuhan terjejas oleh tekanan global, atau jika reformasi tadbir urus terhenti, Belanjawan 2026 boleh menjadi liabiliti politik.

Sebaliknya, jika ia berjaya mengimbangi pelepasan dan reformasi, ia mungkin dikenang sebagai belanjawan yang memulihkan kredibiliti fiskal sambil mengekalkan sokongan rakyat dalam masa yang mencabar.

Akhirnya, Belanjawan 2026 bukan sekadar tentang mengimbangi angka. Ia tentang merangka visi Malaysia yang produktif, adil dan berdaya tahan. Ia mesti meyakinkan pasaran antarabangsa bahawa disiplin fiskal kekal utuh, sambil meyakinkan rakyat bahawa pengorbanan diagihkan secara adil dan kemakmuran masa depan sedang dibina hari ini.

Dalam persekitaran di mana setiap sen dikira dan setiap langkah diperhatikan dari lensa politik, belanjawan ini berpotensi menentukan bukan sahaja kesihatan ekonomi negara, tetapi juga hala tuju pilihan raya akan datang, bila-bila masa ia diadakan. - DagangNews.com

Dr Paul Anthony Maria Das merupakan Pensyarah Kanan, Sekolah Perakaunan & Kewangan, Fakulti Perniagaan & Undang-Undang, Universiti Taylor’s