Starbucks merana diboikot atau gagal dalam persaingan? (Analisis Berita)

Starbucks, antara jenama terkemuka yang pernah mendominasi sektor makanan dan minuman (F&B) negara sebelum ditenggelamkan oleh gerakan boikot berterusan akibat konflik berterusan Israel-Palestin.

Di Malaysia, gerakan boikot mendapat sambutan besar kerana sensitiviti masyarakat Islam terhadap nasib saudara seagama mereka di negara Asia Barat itu. Starbucks Malaysia, yang diuruskan Berjaya Food Berhad, menjadi antara satu jenama paling terkesan.

Boikot bukan sekadar simbolik tetapi ia diterjemahkan dalam bentuk penurunan jualan mendadak sehingga syarikat terpaksa menutup lebih 50 cawangan di seluruh negara pada suku pertama tahun kewangan 2025 (1QFY25) akibat pemulihan jualan yang lemah.

Berjaya Food mencatatkan kerugian terbesar dalam sejarahnya – RM292 juta pada FY25 berbanding RM91 juta pada tahun sebelumnya akibat penurunan pendapatan lebih 36%.

Starbucks Malaysia sudah berulang kali menegaskan, ia diuruskan oleh syarikat tempatan dan tidak mempunyai hubungan kewangan dengan Israel. Namun, naratif boikot lebih kuat daripada penjelasan korporat.

Adakah benar kejatuhan itu disebabkan tindakan boikot semata-mata atau sebenarnya Starbucks sudah tidak relevan dalam pasaran semasa?

Tenggelam dalam persaingan semasa

Walaupun boikot menjadi pencetus utama tetapi pada masa sama terdapat faktor struktur dan pasaran lain yang menambah tekanan terhadap Starbucks termasuk penawaran harga premium yang tidak lagi relevan dengan harga semasa. 

Sebagai contoh harga secawan kopi di Starbucks adalah sekitar RM15 ke RM20, terlalu tinggi jika dibandingkan dengan jenama lain seperti ZUS Coffee, Bask Bear, FamilyMart Coffee, Gigi Coffee dan 7 Cafe yang menawarkan harga jauh lebih murah.

Dalam keadaan semasa, rakyat lebih berhati-hati ketika berbelanja bagi memenuhi kehendak dan akan berusaha mendapatkannya pada harga yang lebih berpatutan. 

Pengguna muda lebih sensitif terhadap nilai wang, memilih alternatif tempatan yang lebih berpatutan. Kenapa bayar lebih jika boleh dapatkan minuman hampir sama pada harga di bawah RM10 atau lebih murah? 

Keadaan itu diburukkan lagi dengan lambakan kafe tempatan melonjak popular dengan konsep "cafe hipster" selari dengan selera generasi muda selain peniaga kecil-kecilan yang menyediakan produk dengan 'harga marhaen' tetapi ada juga yang mahal!

Sebagai contoh, ZUS Coffee merupakan antara jenama yang memberikan persaingan kuat kepada Starbucks, kini sedang mencatatkan perkembangan agresif dengan ratusan cawangan baharu dan promosi agresif di platform dalam talian.

Kelemahan inovasi juga antara penyumbang kepada kemerosotan hasil Starbucks kerana jenama itu masih bergantung pada menu minuman “klasik” yang serupa di seluruh dunia.

Sebaliknya, pesaing tempatan lebih pantas memperkenalkan menu berteraskan lokaliti (contoh: gula Melaka latte, teh tarik espresso) yang dekat dengan selera rakyat Malaysia.

Implikasi kepada Berjaya Food & Berjaya Corp

Kebergantungan tinggi kepada Starbucks. Sebahagian pendapatan Berjaya Food datang daripada jenama itu dan apabila jualan merosot, hampir keseluruhan prestasi kewangan turut terjejas.

Lebih daripada 12% cawangan Starbucks di seluruh negara ditutup, menyebabkan kehilangan pekerjaan dan menjejaskan imej mereka di dalam pasaran.

Dalam usaha untuk mendepani masalah itu, Berjaya Food cuba mempelbagaikan perniagaan mereka dengan pembukaan kedai bakeri iaitu, Paris Baguette namun pelaburan baharu memerlukan masa panjang untuk menampung kerugian Starbucks yang semakin melebar.

Kerugian Starbucks juga menjejaskan penyata kewangan induk, dengan kerugian bersih ratusan juta ringgit dicatatkan dalam tempoh dua tahun kebelakangan.

Perspektif Pasaran & Masa Depan

Starbucks Malaysia kini berada dalam kedudukan yang sangat lemah dengan gelombang boikot dilihat tidak akan berkurangan dalam masa terdekat dan pada masa sama mereka perlu berdepan dengan kemunculan jenama-jenama tempatan yang semakin banyak.

Jikan dilihat, Starbucks semakin tenggelam dalam arus persaingan semasa dan hampir pasti kehilangan status dominasi yang dipegang sejak awal tahun 2000.

Kebarangkalian untuk pemulihan hanya mungkin berlaku sekiranya boikot reda atau Starbucks berjaya menstruktur semula model harga, imej serta penawaran produk yang lebih bersifat tempatan dan lebih memenuhi citarasa penduduk.

Boikot bukan sekadar gelombang tetapi telah berubah menjadi faktor ekonomi yang nyata terhadap Starbucks Malaysia. 

Namun, kelemahan bersaing – harga terlalu tinggi, ketiadaan inovasi produk, dan kebangkitan pesaing tempatan – menjadikan krisis itu semakin mendalam.

Bagi Berjaya Food, risiko terbesar bukan hanya kerugian kewangan, tetapi juga kehilangan penguasaan pasaran. 

Jika langkah drastik tidak diambil, Starbucks mungkin 'hilang' dalam landskap kopi Malaysia serta menjadi contoh bagaimana gabungan boikot dan kegagalan menyesuaikan diri dalam pasaran boleh menjatuhkan gergasi global.

Persaingan jenama kopi dan teh yang semakin banyak di dalam pasaran serta beberapa jenama tempatan semakin agresif membuka cawangan, menawarkan harga lebih rendah serta memberi fokus kepada perniagaan "grab and go" serta aplikasi mudah alih.

Kedai kopi artisan pula berjaya memikat golongan bandar dengan pengalaman unik dengan kopi istimewa yang semakin kurang ditonjolkan Starbucks.

Dalam masa sama, Starbucks juga sukar untuk menurunkan harga kerana margin serta penawaran produk premium berbanding pesaingan tempatan yang lebih fleksibel.  

Boikot hanya mempercepatkan penurunan dominasi, tetapi faktor sebenar ialah pasaran kopi dan teh kini terlalu kompetitif sehingga menyebabkan lebih banyak cawangan Starbucks terpaksa ditutup.

Taburan penutupan cawangan itu juga terarah ke kawasan pinggir bandar yang majoritinya orang Melayu.

Bagaimanapun kawasan bandar, kehadiran pengunjung masih ada kerana keadaan pelanggan yang bercampur selain kehadiran golongan eskpatriat tetapi di kawasan pinggir bandar atau majoriti Melayu, sensitiviti politik dan solidariti terhadap Palestin membuatkan jenama itu terjejas teruk.

Bagi Starbucks, penutupan cawangan yang mengalami kerugian merupakan strategi untuk mengurangkan kos operasi yang terjejas tetapi pada masa sama membuka ruang kepada pesaingnya untuk bertapak di kawasan berkenaan.

Strategi Pemulihan Yang Diperlukan

Berjaya Food disarankan menggunakan format perniagaan yang lebih kecil dan diintegrasikan dengan model perniagaan "grab and go" di lokasi tumpuan ramai seperti di kawasan pejabat atau LRT kerana ia mampu menarik lebih ramai pelanggan dengan penawaran kos lebih rendah.

Selain itu, kumpulan itu juga perlu menawarkan harga yang lebih ekonomi dan pada masa sama memperkenalkan promosi kesetiaan pelanggan seperti tawaran diskaun menerusi aplikasi di telefon pintar atau kad digital.

Menjalinkan kerjasama dengan mana-mana produk tempatan bagi mewujudkan menu dengan citarasa lokal bagi menarik generasi muda.

Mengoptimumkan portfolio perniagaan Starbucks dengan menutup cawangan yang kurang mendapat sambutan, meningkatkan fomat perniagaan pandu lalu dan tempahan di dalam talian.

Berjaya Food juga perlu meneliti semula data dan operasi keseluruhan Starbucks bagi meneliti sensitiviti permintaan selain membina semula kepercayaan dalam kalangan pengguna yang kini terjejas teruk akibat boikot.

Sementara itu, Berjaya Food International iaitu cabang perniagaan antarabangsa di bawah Berjaya Food akan mengendalikan Starbucks di pasaran Nordic.

Kumpulan itu telah diberikan hak untuk mengendalikan rangkaian jenama minuman antarabangsa itu di tiga negara iaitu Iceland, Denmark dan Finland.

Pengambilalihan pengendalian kedai Starbucks di Iceland, Denmark dan Finland oleh Berjaya Food International membuka jalan untuk era baharu inovasi dan pertumbuhan dalam landskap kopi Nordic. - DagangNews.com