Banjir Selangor Berulang: Analisis Kelemahan Sistem Saliran dan Tebatan

Garis masa sering memberi ilusi bahawa sesuatu sedang dikawal.

Empat tahun kedengaran seperti pelan yang tersusun. Ia cukup panjang untuk kelihatan serius dan cukup meyakinkan untuk menenangkan bahawa kerja sedang berjalan. Dalam naratif rasmi, angka sebegini jarang dipersoalkan.

Namun realitinya tidak bergerak mengikut tempoh tersebut.

Banjir tidak menunggu kelulusan atau penyelarasan projek. Ia datang mengikut hujan, aliran, air pasang dan kelemahan struktur yang telah lama wujud. Ketika hujan turun, semua andaian tentang kawalan akan diuji secara langsung.

ARTIKEL BERKAITAN: Krisis banjir Selangor tidak boleh selesai segera, perlukan tempoh empat tahun – exco

Empat Tahun: Logik Projek, Bukan Realiti Bencana

Dari sudut kejuruteraan, tempoh beberapa tahun memang munasabah. Projek tebatan berskala besar menuntut reka bentuk terperinci, pengambilan tanah, pengalihan utiliti, proses tender dan pembinaan fizikal.

Rekod Dewan Negeri Selangor sendiri menunjukkan kerja seperti ini tidak bergerak dalam garis masa singkat.

Pada skala portfolio, angka itu menjadi lebih masuk akal. Selangor mengurus lebih 100 projek mitigasi bernilai sekitar RM4.28 bilion, dengan sebahagiannya berlanjutan sehingga 2035. Dalam kerangka ini, empat tahun bukan angka rawak. Ia mencerminkan realiti projek berskala besar.

Tetapi penjelasan itu berhenti di situ. Apa yang berlaku di lapangan tidak menunggu struktur projek. Ukurannya lebih langsung — sama ada air masih memasuki rumah, sama ada laluan utama masih terputus, dan sama ada kerugian terus berulang di lokasi yang sama.

Dalam kerangka pentadbiran, empat tahun boleh dianggap kemajuan. Dalam pengalaman rakyat, ia tidak semestinya membawa perubahan.

Bagi kawasan yang berdepan banjir berulang, tempoh itu tidak diterjemahkan sebagai penyelesaian.

Ia hanya dirasai sebagai tempoh menunggu.

Teguran Istana: Jurang Antara Janji dan Hasil

Di sinilah teguran Sultan Sharafuddin Idris Shah pada April 2026 menjadi lebih daripada sekadar satu kenyataan istana.

Baginda tidak menafikan bahawa projek tebatan memerlukan masa. Yang dipersoalkan ialah jurang antara masa, peruntukan dan hasil. Isu banjir telah berulang kali dibangkitkan.

Peruntukan telah disediakan. Cadangan mendapatkan kepakaran luar, termasuk dari Belanda, turut disebut. Namun yang masih belum kelihatan ialah kesan yang benar-benar meyakinkan.

Itu bukan teguran terhadap kejuruteraan. Itu teguran terhadap keupayaan menterjemahkan kejuruteraan kepada hasil yang boleh dirasai.

Dalam banyak isu dasar, kegagalan jarang bermula pada pelan. Ia bermula apabila pelan tidak sampai kepada realiti.

Data Tidak Menipu, Tetapi Tidak Mengubat

Data banjir Selangor menunjukkan pola yang berulang. Menurut Jabatan Pengairan dan Saliran Malaysia, negeri ini merekodkan 132 laporan banjir pada 2020 dan 120 kejadian pada 2021, dengan majoritinya ialah banjir kilat bandar.

Corak ini cukup untuk menunjukkan bahawa Selangor tidak lagi berdepan banjir bermusim semata-mata, tetapi banjir bandar — berlaku apabila hujan intensif bertembung dengan kawasan bandar yang tidak mampu mengalirkan air secara berkesan.

Kosnya juga besar. Jabatan Perangkaan Malaysia menganggarkan kerugian banjir 2021 sekitar RM3.1 bilion, dengan kawasan seperti Klang dan Petaling paling terjejas.

Angka ini bukan sekadar statistik. Ia mencerminkan kos sebenar yang ditanggung oleh isi rumah, perniagaan dan ekonomi keseluruhan.

Dalam jangka panjang, kos berulang seperti ini bertindak sebagai beban tersembunyi terhadap pertumbuhan.

Masalah Sebenar: Aliran Yang Tidak Sempurna

Dalam banyak kes, hujan bukan satu-satunya faktor penentu. Keupayaan sistem saliran mengurus aliran air memainkan peranan yang lebih kritikal.

Apabila aliran terganggu, kegagalan boleh berlaku walaupun intensiti hujan berada dalam julat biasa. Faktor seperti penyelenggaraan saliran yang lemah, kapasiti pembetung yang terhad dan aliran balik akibat air pasang mewujudkan tekanan hidraulik yang berlapis. Dalam persekitaran bandar yang padat, kegagalan pada satu komponen mudah merebak ke keseluruhan sistem.

Sebahagian intervensi memerlukan masa panjang, khususnya projek berskala besar. Namun terdapat juga penyelesaian berimpak tinggi yang bersifat asas, termasuk penyelenggaraan berkala, pembaikan pintu air, penggunaan pam dan penambahbaikan titik sempit yang telah dikenal pasti.

Cabarannya terletak pada keutamaan pelaksanaan. Intervensi asas ini sering kurang diberi tumpuan walaupun mempunyai kesan segera terhadap pengurangan risiko.

Pemerhatian di kawasan seperti Taman Sri Muda dan Meru menunjukkan bahawa pendekatan ini mampu menghasilkan impak dalam tempoh yang lebih singkat berbanding projek berskala besar, sekali gus menekankan kepentingan keseimbangan antara strategi jangka panjang dan tindakan segera.

Sistem Yang Perlahan, Masalah Yang Bergegar Cepat

Apabila semua bentuk penyelesaian diletakkan di bawah satu garis masa, keutamaan mula berubah.

Projek besar menjadi fokus utama, manakala kerja kecil yang memberi kesan segera tertolak ke belakang.

Akhirnya, usaha yang boleh disiapkan dalam beberapa bulan terperangkap dalam sistem yang bergerak dalam unit tahun.

Di atas kertas, kemajuan tetap ada. Di lapangan, perubahan tidak semestinya berlaku pada kadar yang sama.

Empat Tahun vs Beberapa Jam: Jurang Yang Terbuka

Pelan sudah ada. Risiko sudah dikenal pasti. Peruntukan juga bukan isu. Yang tiada ialah kelajuan.

Dalam pengurusan banjir, pengetahuan tidak bermakna apa-apa jika tindakan tidak berlaku tepat pada masanya.

Hujan tidak menunggu. Sistem pula belum bersedia. Empat tahun untuk merancang. Hujan lebat beberapa jam sudah mencukupi untuk membuktikannya gagal.

Akhirnya, persoalannya mudah: pelan itu perlindungan — atau sekadar alasan? - DagangNews.com

Wan Mohd Farid Wan Zakaria ialah seorang Pensyarah Kanan di Fakulti Pengurusan dan Perniagaan, Universiti Teknologi MARA (UiTM). Beliau juga merupakan penganalisis yang sering memberikan ulasan pakar mengenai isu korporat dan ekonomi, seperti prestasi firma perniagaan.